|
|
 |
 |
|
|
१ आदिपर्व.jpg)
॥ श्रीः ॥
1.92. अध्यायः 092
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Topics
कण्वाश्रमे दुष्यन्तशकुन्तलासंवादः॥ 1 ॥ शकुन्तलायाः स्वजन्मवृत्तान्तकथनारम्भः॥ 2 ॥
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Text
वैशम्पायन उवाच। 1-92-0x(572)(3965)
ततो गच्छन्महाबाहुरेकोऽमात्यान्विसृज्य तान्।
नापश्यच्चाश्रमे तस्मिंस्तमृषिं संशितव्रतम्॥ 1-92-1(3966)
सोऽपश्यमानस्तमृषिं शून्यं दृष्ट्वा तथाऽऽश्रमम्।
उवाच क इहेत्युच्चैर्वनं सन्नादयन्निव॥ 1-92-2(3967)
श्रुत्वाऽथ तस्य तं शब्दं कन्या श्रीरिव रूपिणी।
निश्चक्रामाश्रमात्तस्मात्तापसीवेषधारिणी॥ 1-92-3(3968)
सा तं दृष्ट्वैव राजानं दुष्यन्तमसितेक्षणा।
`सुप्रीताऽभ्यागतं तं तु पूज्यं प्राप्तमथेश्वरम्॥ 1-92-4(3969)
रूपयौवनसंपन्ना शीलाचारवती शुभा।
सा तमायतपद्माक्षं व्यूढोरस्कं महाभुजम्॥ 1-92-5(3970)
सिंहस्कन्धं दीर्घबाहुं सर्वलक्षणपूजितम्।
स्पृष्टं मधुरया वाचा साऽब्रवीज्जनमेजया॥' 1-92-6(3971)
स्वागतं त इति क्षिप्रमुवाच प्रतिपूज्य च।
आसनेनार्चयित्वा च पाद्येनार्घ्येण चैव हि॥ 1-92-7(3972)
पप्रच्छानामयं राजन्कुशलं च नराधिपम्।
यथावदर्चयित्वाऽथ पृष्ट्वा चानामयं तदा॥ 1-92-8(3973)
उवाच स्मयमानेव किं कार्यं क्रियतामिति।
`आश्रमस्याभिगमने किं त्वं कार्यं चिकीर्षसि॥ 1-92-9(3974)
कस्त्वमद्येह संप्राप्तो महर्षेराश्रमं शुभम्।'
तामब्रवीत्ततो राजा कन्यां मधुरभाषिणीम्॥ 1-92-10(3975)
दृष्ट्वा सर्वानवद्याङ्गीं यथावत्प्रतिपूजितः।
`राजर्षेस्तस्य पुत्रोऽहमिलिनस्य महात्मनः॥ 1-92-11(3976)
दुष्यन्त इति मे नाम सत्यं पुष्करलोचने।'
आगतोऽहं महाभागमृषिं कण्वमुपासितुम्॥ 1-92-12(3977)
क्व गतो भगवान्भद्रे गन्ममाचक्ष्व शोभने। 1-92-13(3978)
शकुन्तलोवाच।
गतः पिता मे भगवान्फलान्याहर्तुमाश्रमात्।
मुहूर्तं संप्रतीक्षस्व द्रष्टास्येनमुपागतम्॥ 1-92-13x(573)
वैशम्पायन उवाच। 1-92-14x(574)
अपश्यमानस्तमृषिं तथा चोक्तस्तया च सः।
तां दृष्ट्वा च वरारोहां श्रीमतीं चारुहासिनीम्॥ 1-92-14(3979)
विभ्राजमानां वपुषा तपसा च दमेन च।
रूपयौवनसंपन्नामित्युवाच महीपतिः॥ 1-92-15(3980)
का त्वं कस्यासि सुश्रोणि किमर्थं चागता वनम्।
एवंरूपगुणोपेता कुतस्त्वमसि शोभने॥ 1-92-16(3981)
दर्शनादेव हि शुभे त्वया मेऽपहृतं मनः।
इच्छामि त्वामहं ज्ञातुं तन्ममाचक्ष्व शोभने॥ 1-92-17(3982)
`स्थितोस्म्यमितसौभाग्ये विवक्षुश्चास्मि किंचन।
शृणु मे नागनासोरु वचनं मत्तकाशिनि॥ 1-92-18(3983)
राजर्षेरन्वये जातः पूरोरस्मि विशेषतः।
वृण्वे त्वामद्य सुश्रोणि दुष्यन्तो वरवर्णिनि॥ 1-92-19(3984)
न मेऽन्यत्र क्षत्रियाया मनो जातु प्रवर्तते।
ऋषिपुत्रीषु चान्यासु नावरासु परासु च॥ 1-92-20(3985)
तस्मात्प्रणिहितात्मानं विद्दि मां कलभाषिणि।
यस्यां मे त्वयि भावोऽस्ति क्षत्रिया ह्यसि का वदा॥ 1-92-21(3986)
न हि मे भीरु विप्रायां मनः प्रसहते गतिम्।
भजे त्वामायतापाङ्गे भक्तं भजितुमर्हसि।
भुङ्क्ष राज्यं विशालाक्षि बुद्धिं मात्वन्यथा कृथाः'॥ 1-92-22(3987)
एवमुक्ता तु सा कन्या तेन राज्ञा तमाश्रमे।
उवाच हसती वाक्यमिदं सुमधुराक्षरम्॥ 1-92-23(3988)
कण्वस्याहं भगवतो दुष्यन्त दुहिता मता।
तपस्विनो धृतिमतो धर्मज्ञस्य महात्मनः॥ 1-92-24(3989)
`अस्वतन्त्रास्मि राजेन्द्र काश्यपो मे गुरुः पिता।
तमेव प्रार्थय स्वार्थं नायुक्तं कर्तुमर्हसि॥' 1-92-25(3990)
दुष्यन्त उवाच। 1-92-26x(575)
ऊर्ध्वरेता महाभागे भगवाँल्लोकपूजितः।
चलेद्धि वृत्ताद्धर्मोपि न चलेत्संशितव्रतः॥ 1-92-26(3991)
कथं त्वं तस्य दुहिता संभूता वरवर्णिनी।
संशयो मे महानत्र तन्मे छेत्तुमिहार्हसि॥ 1-92-27(3992)
शकुन्तलोवाच। 1-92-28x(576)
यथाऽयमागमो मह्यं यथा चेदमभूत्पुरा।
`अन्यथा सन्तमात्मानमन्यथा सत्सु भाषते॥ 1-92-28(3993)
स पापेनावृतो मूर्खस्तेन आत्मापहारकः।'
शृणु राजन्यथातत्त्वं यथाऽस्मि दुहिता मुनेः॥ 1-92-29(3994)
ऋषिः कश्चिदिहागम्य मम जन्माभ्यचोदयत्।
`ऊर्ध्वरेता यथासि त्वं कुतस्त्वेयं शकुन्तला॥ 1-92-30(3995)
पुत्री त्वत्तः कथं जाता तत्त्वं मे ब्रूहि काश्यप।'
तस्मै प्रोवाच भगवान्यथा तच्छृणु पार्थिवा॥ 1-92-31(3996)
कण्व उवाच। 1-92-32x(577)
तप्यमानः किल पुरा विश्वामित्रो महत्तपः।
सुभृशं तापयामास शक्रं सुरगणेश्वरम्॥ 1-92-32(3997)
तपसा दीप्तवीर्योऽयं स्थानान्मां च्यावयेदिति।
भीतः पुरन्दरस्तस्मान्मेनकामिदमब्रवीत्॥ 1-92-33(3998)
गुणैरप्सरसां दिव्यैर्मेनके त्वं विशिष्यसे।
श्रेयो मे कुरु कल्याणि यत्त्वां वक्ष्यामि तच्छृणु॥ 1-92-34(3999)
असावादित्यशङ्काशो विश्वामित्रो महातपाः।
तप्यमानस्तपो घोरं मम कम्पयते मनः॥ 1-92-35(4000)
मेनके तव भारोऽयं विश्वामित्रः सुमध्यमे।
शंसितात्मा सुदुर्धर्ष उग्रे तपसि वर्तते॥ 1-92-36(4001)
स मां न च्यावयेत्स्थानात्तं वै गत्वा प्रलोभय।
चर तस्य तपोविघ्नं कुरु मे प्रियमुत्तमम्॥ 1-92-37(4002)
रूपयौवनमाधुर्यचेष्टितस्मितभाषणैः।
लोभयित्वा वरारोहे तपसस्तं निवर्तय॥ 1-92-38(4003)
मेनकोवाच। 1-92-39x(578)
महातेजाः स भगवांस्तथैव च महातपाः।
कोपनश्च तथा ह्येनं जानाति भगवानपि॥ 1-92-39(4004)
तेजस्तपसश्चैव कोपस्य च महात्मनः।
त्वमप्युद्विजसे यस्य नोद्विजेयमहं कथम्॥ 1-92-40(4005)
महाभागं वसिष्ठं यः पुत्रैरिष्टैर्व्ययोजयत्।
क्षत्रजातश्च यः पूर्वमभवद्ब्राह्मणो बलात्॥ 1-92-41(4006)
शौचार्थं यो नदीं चक्रे दुर्गमां बहुभिर्जलैः।
यां तां पुण्यतमां लोके कौशिकीति विदुर्जनाः॥ 1-92-42(4007)
बभार यत्रास्य पुरा काले दुर्गे महात्मनः।
दारान्मतङ्गो धर्मात्मा राजर्षिर्व्याधतां गतः॥ 1-92-43(4008)
अतीतकाले दुर्भिक्षे अभ्येत्य पुनराक्षमम्।
मुनिः पारेति नद्या वै नाम चक्रे तदा प्रभुः॥ 1-92-44(4009)
मतङ्गं याजयाञ्चक्रे यत्र प्रीतमनाः स्वयम्।
त्वं च सोमं भयाद्यस्य गतः पातुं सुरेश्वर॥ 1-92-45(4010)
चकारान्यं च लोकं वै क्रुद्धो नक्षत्रसंपदा।
प्रतिश्रवणपूर्वाणि नक्षत्राणि चकार यः।
गुरुशापहतस्यापि त्रिशङ्कोः शरणं ददौ॥ 1-92-46(4011)
ब्रह्मर्षिशापं राजर्षिः कथं मोक्ष्यति कौशिकः।
अवमत्य तदा देवैर्यज्ञाङ्गं तद्विनाशितम्॥ 1-92-47(4012)
अन्यानि च महातेजा यज्ञाङ्गान्यसृजत्प्रभुः।
निनाय च तदा स्वर्गं त्रिशङ्कुं स महातपाः॥ 1-92-48(4013)
एतानि यस्य कर्माणि तस्याहं भृशमुद्विजे।
यथाऽसौ न दहेत्क्रुद्धस्तथाऽऽज्ञापय मां विभो॥ 1-92-49(4014)
तेजसा निर्दहेल्लोकान्कम्पयेद्धरणीं पदा।
संक्षिपेच्च महामेरुं तूर्णमावर्तयेद्दिशः॥ 1-92-50(4015)
तादृशं तपसा युक्तं प्रदीप्तमिव पावकम्।
कथमस्मद्विधा नारी जितेन्द्रियमभिस्पृशेत्॥ 1-92-51(4016)
हुताशनमुखं दीप्तं सूर्यचन्द्राक्षितारकम्।
कालजिह्वं सुरश्रेष्ठ कथमस्मद्विधा स्पृशेत्॥ 1-92-52(4017)
यमश्च सोमश्च महर्षयश्च
साध्या विश्वे वालस्विल्याश्च सर्वे।
एतेऽपि यस्योद्विजन्ते प्रभावा-
त्तस्मात्कस्मान्मादृशी नोद्विजेत॥ 1-92-53(4018)
त्वयैवमुक्ता च कथं समीप-
मृषेर्न गच्छेयमहं सुरेन्द्र।
रक्षां च मे चिन्तय देवराज
यथा त्वदर्थं रक्षिताऽहं चरेयम्॥ 1-92-54(4019)
कामं तु मे मारुतस्तत्र वासः
प्रक्रीडिताया विवृणोतु देव।
भवेच्च मे मन्मथस्तत्र कार्ये
सहायभूतस्तु तव प्रसादात्॥ 1-92-55(4020)
वनाच्च वायुः सुरभिः प्रवाया-
त्तस्मिन्काले तमृषिं लोभयन्त्याः।
तथेत्युक्त्वा विहिते चैव तस्मिं-
स्ततो ययौ साऽऽश्रमं कौशिकस्य॥ ॥ 1-92-56(4021)
इति श्रीमन्महाभारते आदिपर्वणि संभवपर्वणि द्विनवतितमोऽध्यायः॥ 92 ॥
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Footnotes
1-92-23 हसती हसन्ती॥ 1-92-30 अभ्यचोदयत् पृष्टवान्॥ 1-92-43 बभार पोषितवान्। मतङ्गस्त्रिशङ्कुः॥ 1-92-44 आश्रममभ्येत्य तपस्तप्त्वेति शेषः। नद्याः कौशिक्याः॥ 1-92-49 तस्य तस्मात्॥ 1-92-50 आवर्तयेदेकीकुर्यात्॥ 1-92-52 सूर्यचन्द्रावेवाक्ष्णोः संबन्धिनी तारके यस्य तावपि भ्रूभङ्गमात्रेण स्रष्टुं समर्थ इत्यर्थः॥ 1-92-55 प्रक्रीडितायाः प्रकृष्टं क्रीडितं यस्याः। विवृणोतु अपसारयतु॥ द्विनवतितमोऽध्यायः॥ 92 ॥

|
 100000 shlokas.jpg)
|
|
"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India. |
| |
| |
|
|
| |
|
|
| |
|
|